Meisje met kind

Schets van ‘meisje met kind’, gemaakt door Rebecca

Als we het hebben over het expressionisme, waar denk je dan aan? Misschien wel aan Duitsland, aan grove verfstreken en helle kleuren. En misschien aan schilders als Ernst Ludwig Kirchner, Franz Marc, August Macke en Max Beckmann. Maar ik denk aan een bijzondere vrouw, een belangrijke vertegenwoordiger voor het expressionisme die keihard knokte om haar werk en dat van meer vrouwelijke schilders zichtbaar te krijgen. Ik denk aan Paula Modersohn-Becker.

Paula Becker wordt geboren in 1876 in Dresden, Duitsland. In haar vrije tijd schetste en schilderde ze vaak. Aangemoedigd door haar ouders volgde ze een opleiding voor lerares, maar ze koos uiteindelijk toch voor een leven als schilder, met haar echtgenoot Otto Modersohn.

Meisje met kind – Paula Modersohn-Becker (1902)
olieverf – 45,3 x 50,5 cm
Kunstmuseum Den Haag

Een vast thema in de werken van Paula zijn de schilderijen van vrouwen met baby’s of zeer jonge kinderen. Veel van die werken laten vrouwen of boerinnen zien die hun kind de borst geven. Paula vond dit een krachtige en mysterieuze stroom van het leven en een vorm van zelfopoffering. Heroïsche figuren waar ze veel bewondering voor had.

Ik krijg bij het bekijken van het schilderij ‘meisje met kind’ op de een of andere manier een triest gevoel. Misschien zijn het de kleuren, de gezichtsuitdrukking van het meisje of de overvloed aan klaprozen, maar ik krijg het gevoel dat er iets gebeurd is. Misschien is het kindje overleden of het meisje of de moeder? Misschien is er wel iemand ernstig ziek? Paula’s schilderijen staan bekend om haar ruwe werkelijkheid. Ze schildert precies wat ze ziet; ongeromantiseerd, onbewerkt, precies zoals het is. Je kunt je ongetwijfeld wel voorstellen dat haar werk niet altijd geliefd was in die tijd.

Zelfportret – Paula Modersohn-Becker (1906)
olieverf – 62,2 x 48,2 cm
Paula Modersohn-Becker Museum / Museum Boettcherstrasse Bremen

Tijdens haar verblijf in Parijs wordt Paula geïnspireerd door de diverse werken van Cezanne en Gauguin. Vooral de invloed van Gauguin is goed te zien in het bovenstaande zelfportret van Paula (terug naar het primitieve en aardse kleuren). Daarnaast is zij de eerste vrouwelijke kunstenaar die zelfportretten schilderde waar ze (deels) naakt op stond.

In haar dagboeken schrijft Paula dat ze graag eerst een schilderscarriere wilde hebben en daarna pas kinderen wilde krijgen. Paula wordt zwanger op haar 30e – bijna precies zoals gepland – en ze krijgt een dochter, Mathilde. Maar helaas eindigde het verhaal niet met ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’. Paula overlijdt enkele dagen na de geboorte van haar dochter door een embolie. Haar laatste woorden waren “wat jammer”.

Foto van Paula Modersohn-Becker met Mathilde (1907)
enkele dagen voor haar dood

Met de vroege dood van Paula komt er een abrupt einde aan de wervelwind die zij met haar unieke werken en haar strijd voor meer vrouwlijke kunstenaars met zich meebracht. Haar familie en vrienden hebben veel gedaan om Paula alsnog de roem te geven die zij verdiende. Paula’s familie heeft Paula’s brieven en dagboeken gepubliceerd en haar dochter Mathilde heeft het ‘Paula Modersohn-Becker fonds’ opgericht. Ook werd in 1927 het Paula Modersohn-Becker museum geopend in Bremen. Helaas zijn veel werken uit dit museum in de aanloop naar en tijdens de Tweede Wereldoorlog vernietigd, omdat de nazi’s Paula’s werk als ‘entartete kunst’ beschouwde.

Door het harde werk van Paula’s familie en vrienden is zij tegenwoordig een geliefd schilder, die wordt bewonderd om haar vooruitstrevendheid en de schoonheid in haar schilderijen. En om haar eigen woorden te citeren: wat is het inderdaad toch jammer, dat ze zo vroeg en tragisch is overleden. Zou ze nog veel teweeg hebben gebracht als ze niet was overleden in 1907? Ja, dat weet ik bijna wel zeker!!

Bronvermelding:
wikipedia.org
pmbm.de
Women Artists – Thames & Hudson
Paula Modernsohn-Becker – Gillian Perry

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.