De Toorop Dynastie

Jan Toorop, Charley Toorop en Edgar Fernhout. Éen familie en drie generaties kunstenaars met een eigen, unieke stijl in de Nederlandse kunstgeschiedenis. Een bijzondere band die niet altijd even goed ging. Klinkt indrukwekkend toch? Vond ik ook! Daarom reisde ik af naar Alkmaar om de tentoonstelling ‘De Toorop Dynastie’ in het Stedelijk Museum te bezichtigen. Op naar de wereld van de familie Toorop/Fernhout!

Bord in het Stedelijk Museum van DE tentoonstelling!

Jan Toorop, oudste van de generatie en geboren in 1858, is een gerespecteerd en belangrijke moderne schilder. Hij is vernieuwend met penseelstreken, schildert in heldere kleuren en komt via diverse stromingen (o.a. pointilisme, realisme, Art Nouveau) uit bij zijn kenmerkende stijl: de door zijn Rooms-Katholieke geloof geïnspireerde werken.

Zijn dochter Charley, geboren in 1891, ontwikkelt zich snel als kunstenaar en profiteert van vaders vakkennis en populariteit. Jan leidt zijn dochter op en stimuleert haar, maar al snel slaat Charley een andere weg in. De zogeheten Nieuwe Zakelijkheid, die wordt gekenmerkt door de afgebakende kleurvlakken en gladde verfstreken, wordt haar ‘signature’. Vooral de sprekende gelaatsuitdrukkingen zijn kenmerkend voor haar werken.

Charley’s zoon Edgar, ook wel Eddy genoemd en geboren in 1912, had langer de tijd nodig om zijn unieke schilderstijl te vinden en los te breken van de invloed van zijn moeder. Tot 1945 schildert hij vooral realistisch, net als zijn moeder. Maar als de oorlog ten einde is verandert zijn stijl naar een veel meer abstractere en figuratieve vorm, veel persoonlijker en expressiever. Hij zal later vooral op de natuur focussen, een thema wat ook in de werken van Jan en Charley terug te vinden is.

Bovenste werk: De Zee – Jan Toorop (1887) / olieverf / 86 cm x 96 cm
Rijksmuseum Amsterdam
Onderste werk: De Zee – Edgar Fernhout (1957) / olieverf / 68,7 cm x 129 cm
Museum van Bommel van Dam, Venlo

De kleinschalige en ietwat krappe tentoonstelling focust zowel op de verschillen (zoals je leest: best veel) en de overeenkomsten tussen de drie generaties (ook best veel). In de eerste twee zalen worden de schilders individueel behandeld en zijn vooral de verschillen duidelijk zichtbaar.

Zelf vond ik de derde en laatste zaal het hoogtepunt. Hier worden vooral de gelijkenissen onder de loep genomen. Werken van Jan, Charley en Edgar hangen naast elkaar om te laten zien dat de appel niet ver van de boom valt: door compositie, thema en/of kleurgebruik. Hierboven is een mooi voorbeeld te zien van de zee die Jan Toorop in 1887 schilderde (bovenste schilderij) en Edgar in 1957 (onderste schilderij). Uniek, maar ook gelijkenissen. Waanzinnig toch?

Ook een van mijn favoriete werken van de tentoonstelling was dit portret wat een jonge Edgar Fernhout heeft geschilderd van zijn moeder. Dit werk is gemaakt in de periode waarin Charley hem les gaf in schilderen en tekenen. Haar invloed is goed te zien: een realistisch (zelf?)portret. Maar Edgar is zoekende naar zijn eigen stijl. Hij schildert lichter, met andere penselen en een minder expressieve gelaatsuitdrukking.

Links: Portret Charley Toorop – Edgar Fernhout (1929) / olieverf
Van Abbemuseum, Eindhoven
Rechts: Schets van ‘Portret Charley Toorop’, gemaakt door Rebecca

Inmiddels is de tentoonstelling helaas afgelopen. Maar niet getreurd, er is nog veel meer moois te bewonderen in het Stedelijk Museum Alkmaar, namelijk de vaste collectie op de eerste etage waar ik ook erg van heb genoten. Hier hangen namelijk veel werken van de Bergense School. Denk hierbij aan werken van o.a. Else Berg, Leo Gestel, Mommie Schwartz.. En natuurlijk ook Charly Toorop 🙂

Bronvermelding:
stedelijkmuseumalkmaar.nl
nrc.nl
De Toorop Dynastie – Waanders Uitgevers / Stedelijk Museum Alkmaar

Eén reactie

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.