VAN GOGH MAAND: In The Picture

Stel je voor: je staat op punt om een selfie te maken. Je gaat wat rechter staan, hoofd misschien iets buigen, camera iets omhoog voordat je het plaatje definitief maakt. Als je een selfie maakt denk je vaak even na hoe je jezelf wilt neerzetten. Wil ik blij kijken of misschien serieus? Wil ik een stereotype neerzetten of mezelf heel kwetsbaar opstellen? Hoe zet ik mezelf goed ‘in the picture’?

Dit is precies hoe een schilder te werk gaan bij het maken van een zelfportret. In het Van Gogh Museum is momenteel de tentoonstelling ‘In The Picture’ te zien: een ode aan de (zelf)portretten, van Vincent en andere kunstenaars. Vanwege COVID-19 duurde het even voor ik naar het museum kon om deze tentoonstelling te bewonderen. Maar in juni was het eindelijk zover: ik ging naar Amsterdam!

Poster van tentoonstelling ‘In The Picture’

In The Picture

De tentoonstelling ‘In The Picture’ legt de focus op de (zelf)portretten van een hoop schilders. In de 19e eeuw werd het maken van een zelfportret populairder, omdat men wilde weten wie het gezicht was achter de kunstwerken. En geef nou toe… Dat is natuurlijk ook reuze interessant! Het Van Gogh Museum laat de werken zien van kunstenaars vanaf de tweede helft 19e eeuw en begin van de 20e eeuw. Het is een waar feest voor het oog om zo’n 75 werken te mogen zien in alle diversiteit. Het museum en de schilderijen dagen de bezoeker uit om dieper en langer naar de portretten te kijken: wat zit er achter dit schilderij? Wat voor beeld zet de schilder hier neer?

Zelfportret – Ottilie Roederstein (1918)
tempera op doek
Stadtmuseum Hofheim am Tanus

Dit werk is een mooi voorbeeld van het ‘uitdagen’. Ik bleef ook wat langer staan om dit schilderij goed te bekijken: een zelfportret van Ottilie Roederstein. Ze kijkt wat norsig en streng. Maar ook krachtig en onafhankelijk: ‘ik kan alles aan’! En dat kon ze zeker. Ze vocht haar hele leven lang tegen wat ‘standaard’ was voor mannen en vrouwen. Ze was rond 1887 een succesvolle schilderes, die haar leven onafhankelijk kon leiden van haar kunst. Een sterke vrouw die zichzelf op een krachtige manier portretteert.

De reden voor het maken van (zelf)portretten is verschillend bij de schilders. De een maakt ze om meer te leren over anatomie, vanwege ijdelheid, de ander schildert zichzelf om de werkelijkheid ietwat te verdraaien of zelfs omdat hij/zij geen model kan betalen. Maar ook schilders die portretten van elkaar maakten als een teken van vriendschap kwamen veel voor.

Pierre-Auguste Renoir – Frédéric Bazille (1867)
olieverf op doek – 61,5 cm x 50 cm
Musée d’Orsay Parijs

Het bovenstaande werk van Frédéric Bazille laat een ontspannen en in gedachten verzonken Pierre-Auguste Renoir zien. Hij zit er losjes bij, alsof het een kiekje is in plaats van een schilderij. De twee schilders waren goede vrienden en hebben zelfs een atelier gedeeld en maakten (schilder)reisjes samen.

Vincent ‘in the picture’

Bij Vincent waren het vooral financiële redenen waarom hij zichzelf ging schilderen. Eenmaal in Parijs aangekomen wilde Vincent oefenen met het schilderen van mensen. Maar helaas kon hij geen modellen betalen, waardoor het al een stuk lastiger werd om een model te vinden… Dus maakte hij zelfportretten. Van de 35 zelfportretten die hij in totaal maakte, schilderde hij er 25 in Parijs.

Zelfportret – Vincent van Gogh (1889)
olieverf op doek – 51,5 cm x 45 cm
Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design Oslo

De (zelf)portretten van Vincent zijn de kern van de tentoonstelling. Door zijn portretten krijgen we een uniek kijkje in zijn leven: het zijn momentopnames waarop we niet alleen kunnen zien op welk punt hij is met zijn schilder techniek, maar ook hoe hij zich op dat moment voelde. Er hangen diverse werken van een serieuze, angstige, kwetsbare en peinzende Vincent. Zo ook het bovenstaande zelfportret wat hij maakte in 1889. Er werd lang getwijfeld of dit een echte Van Gogh was, maar in januari dit jaar kwam het verlossende woord van het Van Gogh Museum: ja, het is een echt Van Gogh. Vincent heeft dit werk geschilderd toen hij in de inrichting in Saint-Rémy-de-Provence zat, herstellende van een zware psychose. Ik vind het werk mooi, maar heel beladen: het werkt een gevoel op van onrust en angst. Hij kijkt schuw en onzeker.. Een beeld van een mentaal erg zieke Vincent.

En geschetst door…

Schets van ‘Portret van Vincent van Gogh’, gemaakt door Rebecca

Toen ik in het Van Gogh Museum was waren de musea net weer open na de sluiting door COVID-19. Ik vond het heerlijk om door de zalen te struinen in alle rust, weinig mensen en alle tijd om de schilderijen uitgebreid te bekijken. Iets heel unieks waar ik vol van genoten heb! Ik werd bovendien ook nog eens verrast: een van mijn lievelingsschilderijen hing in het midden van zaal. Ik kon het ook niet laten om toch even op een bankje te zitten en mijn schetsboekje erbij te pakken. En wat voelde dat fijn, om weer in een museum te zitten, te genieten van de schilderijen en ze extra goed te mogen bestuderen door het schetsen.

Portret van Vincent van Gogh – Henri de Toulouse-Lautrec (1887)
krijt op papier – 54,2 cm x 46 cm
Van Gogh Museum, Amsterdam
(Vincent van Gogh stichting)

Dit portret is getekend door Henri de Toulouse-Lautrec, een goede vriend van Van Gogh. We zien Vincent aan een tafel in Café du Tambourin in Parijs, met een glas absinthe wat hij graag dronk aan het eind van een lange dag, schilderend gespendeerd. Het schilderij is typisch impressionistisch door het gebruik van het licht en de kleuren. Vincent zit naar voren gebogen, alsof hij druk in gesprek is met iemand. Misschien met zijn broer of met een andere schilder. Wat denk je: zou hij het doorgehad hebben dat Toulouse-Lautrec dit beeld van hem heeft vastgelegd?

Van Gogh Museum, Amsterdam

De tentoonstelling In The Picture is nog te zien tot en met 30 augustus 2020. Dus haast je naar het Van Gogh Museum, het is zeer de moeite waard. Ik wens je veel plezier met kijken: naar de werken en de schilder achter het kunstwerk.

Van Gogh Maand

Van 29 juli t/m 31 augustus is het VAN GOGH MAAND bij De K van Kunst! 

Klik hier om alle VAN GOGH MAAND blog posts te lezen.
Klik hier voor extra materiaal voor VAN GOGH MAAND op Instagram (zoals mijn bezoek aan het Van Gogh Museum!)

Bronvermelding:
wikipedia.com
vangoghmuseum.nl
kunstbus.nl

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.